حرف « باء » متعدى شده ، نظير آيه « يَدْعُونَ فِيها بِكُلِّ فاكِهَةٍ آمِنِينَ » « 1 » . و بعضى « 2 » گفته‌اند : فعل « سال » در خصوص اين آيه متضمن معناى اهتمام و اعتنا بوده ، و بدين جهت با حرف « باء » متعدى شده ، و معنايش « درخواست و اعتناء كرد به عذاب واقع » مىباشد . بعضى « 3 » ديگر گفته‌اند : اصلا حرف « باء » در اينجا زيادى است ، و تنها به منظور تاكيد آورده شده . ولى برگشت همه اين وجوه به يك معنا است ، و آن عبارت است از درخواست عذاب از خدا از در كفر و طغيان . بعضى « 4 » ديگر گفته‌اند : حرف باء در اينجا به معناى « عن - از » است ، هم چنان كه در جمله « فَسْئَلْ بِه خَبِيراً » « 5 » ، به اين معنا آمده . ولى اين وجه درست نيست ، چون در آيه سوره فرقان هم به معناى « عن » نيست ، علاوه بر اين سياق آيات بعدى و مخصوصا آيه * ( « فَاصْبِرْ صَبْراً جَمِيلًا » ) * با سؤال به معناى استفسار و خبرگيرى نمىسازد . پس آيه شريفه درخواست عذاب را از بعضى از كفار حكايت مىكند ، نه خبرگيرى از آن را ، و عذاب درخواست شده را به اوصافى وصف كرده كه به نوعى تهكم و تحقير بر اجابت دعا دلالت دارد ، و آن وصف « واقع » و وصف * ( « لَيْسَ لَه دافِعٌ » ) * است ، و معنايش اين است كه سائلى از كفار عذابى را از خدا درخواست كرد كه مخصوص كافران است ، و به زودى به آنان مىرسد ، و قطعا بر آنان واقع مىشود ، و دافعى برايش ندارند ، خلاصه چه درخواست بكنند و چه نكنند واقع شدنى است ، پس همين كلمه « واقع » در آيه جوابى است تحقيرآميز ، و اجابتى است نسبت به درخواست سائل . * ( « لِلْكافِرينَ لَيْسَ لَه دافِعٌ » ) * جار و مجرور « للكافرين » و همچنين جمله * ( « لَيْسَ لَه دافِعٌ » ) * متعلق است به عذاب واقع ، و صفت آن است و ما قبلا به معناى آيه اشاره كرديم و گفتيم كه جمله مذكور ، هم اجابت درخواست آن سائل است و هم تحقير او است . * ( « مِنَ اللَّه ذِي الْمَعارِجِ » ) * جار و مجرور « من اللَّه » متعلق است به كلمه « دافع » ، مىفرمايد : سائل هيچ برگرداننده و دافعى از جانب خدا ندارد ، چون اين معنا مسلم است كه اگر سائل نامبرده دافعى

--> ( 1 ) آنها هر نوع ميوه اى را بخواهند در اختيارشان قرار مىگيرد ، و در نهايت امنيت به سر مىبرند . سوره دخان ، آيه 55 . ( 2 و 3 و 4 ) روح المعانى ، ج 29 ، ص 55 . ( 5 ) از او بپرس كه خبير است . سوره فرقان ، آيه 59 .